Η Ελλάδα του 2026 δεν είναι η Ελλάδα του 2015.
Μετά από μια δεκαετία οικονομικής κρίσης, τρία προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής, την πανδημία, τη διεθνή ενεργειακή κρίση και τις μεγάλες αναταράξεις που προκάλεσαν ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η ελληνική οικονομία έχει περάσει σε μια νέα φάση.
Η πρόκληση σήμερα δεν είναι μόνο να διατηρήσουμε την ανάπτυξη.
Είναι να μετατρέψουμε την ανάπτυξη σε πραγματικό εισόδημα, περισσότερες επενδύσεις, καλύτερες δουλειές και καλύτερη ποιότητα ζωής για τους πολίτες.
Και κυρίως να διασφαλίσουμε ότι ο νέος πλούτος που δημιουργείται δεν θα συγκεντρωθεί μόνο στα πιο ανεπτυγμένα τμήματα της χώρας.
Τα Δυτικά Προάστια πρέπει να πάρουν το δικό τους μέρισμα ανάπτυξης.
Από την οικονομική επιτήρηση στην ανάπτυξη
Η ελληνική οικονομία έχει διανύσει μεγάλη απόσταση. Η Ελλάδα έχει πλέον ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, έχει επιστρέψει στις διεθνείς αγορές με διαφορετικούς όρους χρηματοδότησης και έχει πετύχει σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1% το 2025, ενώ προβλέπει ανάπτυξη 1,8% το 2026 και 1,6% το 2027. Παράλληλα, η ανεργία προβλέπεται να υποχωρήσει από 8,9% το 2025 σε 8,3% το 2026 και 7,9% το 2027. Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ προβλέπεται να μειωθεί από 146,1% το 2025 σε 140,7% το 2026 και 134,4% το 2027.
Αυτά δεν σημαίνουν ότι τα προβλήματα λύθηκαν. Η ακρίβεια παραμένει πραγματική πίεση για τα νοικοκυριά. Το κόστος στέγασης, η ενέργεια, τα τρόφιμα και οι καθημερινές ανάγκες εξακολουθούν να επηρεάζουν το διαθέσιμο εισόδημα. Γι’ αυτό το επόμενο βήμα της οικονομικής πολιτικής πρέπει να είναι σαφές:
Η ανάπτυξη πρέπει να μεταφράζεται σε μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα.
Ο νέος εθνικός πλούτος
Η Ελλάδα έχει σήμερα μια μοναδική ευκαιρία να δημιουργήσει έναν νέο κύκλο εθνικού πλούτου. Όχι με δανεικά και δημοσιονομικές υπερβολές.
Αλλά με:
• περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις,
• υψηλότερη παραγωγικότητα,
• καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας,
• ψηφιακό μετασχηματισμό,
• πράσινη μετάβαση,
• σύγχρονες υποδομές,
• ισχυρότερη βιομηχανία,
• καινοτομία και τεχνολογία,
• αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας,
• εξωστρεφή επιχειρηματικότητα,
• και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων.
Αυτός ο πλούτος πρέπει στη συνέχεια να επιστρέφει στην κοινωνία με τη μορφή μισθών, φορολογικών ελαφρύνσεων, κοινωνικών υποδομών, καλύτερων υπηρεσιών και νέων ευκαιριών για τους νέους ανθρώπους.
Η λογική αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις περιοχές που επί χρόνια βρέθηκαν αντιμέτωπες με υψηλότερες κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις. Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση για τη Δυτική Αθήνα.
Μέρισμα ανάπτυξης στα Δυτικά
Η Δυτική Αθήνα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερα επιδόματα.
Χρειάζεται περισσότερη παραγωγή, περισσότερες επενδύσεις και περισσότερες ευκαιρίες.
Χρειάζεται να μετατραπεί από περιοχή κατοικίας και καθημερινής μετακίνησης σε περιοχή όπου ο νέος άνθρωπος μπορεί να σπουδάσει, να καταρτιστεί, να εργαστεί, να επιχειρήσει και να δημιουργήσει.
Η ανάπτυξη της Αθήνας δεν μπορεί να είναι ανάπτυξη μόνο των περιοχών που ήδη συγκεντρώνουν τις μεγαλύτερες επενδύσεις.
Το μέρισμα της ανάπτυξης πρέπει να φτάσει και στα Δυτικά.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι υπάρχουν ήδη διαθέσιμα εργαλεία
Το «Ελλάδα 2.0» έχει πλέον διαμορφωθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα χρηματοδοτικά εργαλεία της σύγχρονης ελληνικής οικονομίας.
Μετά τις αναθεωρήσεις του, περιλαμβάνει 100 επενδύσεις και 76 μεταρρυθμίσεις, με συνολικούς πόρους €35,95 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης — €18,22 δισ. επιχορηγήσεις και €17,73 δισ. δάνεια.
Μέχρι τον Απρίλιο του 2026 είχαν εκταμιευθεί προς την Ελλάδα €24,6 δισ., δηλαδή 68,5% του συνολικού διαθέσιμου ποσού.
Παράλληλα, μέσω των δανείων του «Ελλάδα 2.0» μπορούν να κινητοποιηθούν σημαντικοί ιδιωτικοί πόροι. Μόνο για τη χρηματοδότηση ιδιωτικών επενδύσεων προβλέπονται €16,67 δισ., με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για επιλέξιμες επιχειρήσεις.
Αυτό είναι κρίσιμο για τα Δυτικά Προάστια. Γιατί η ανάπτυξη δεν θα έρθει μόνο από τα μεγάλα δημόσια έργα. Θα έρθει και από τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, τους επαγγελματίες, τις οικογενειακές επιχειρήσεις, τις νέες επιχειρήσεις τεχνολογίας και τις παραγωγικές επενδύσεις που μπορούν να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας στην ίδια την περιοχή.
Η φορολογία αλλάζει
Από το 2026 εφαρμόζεται νέα φορολογική κλίμακα.
Για εισοδήματα από μισθούς και συντάξεις μειώνονται οι συντελεστές στα μεσαία εισοδηματικά κλιμάκια, ενώ υπάρχουν πρόσθετες ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά. Για τους νέους έως 25 ετών ο φόρος στα πρώτα €20.000 εισοδήματος είναι μηδενικός, ενώ για τις ηλικίες 26-30 εφαρμόζεται συντελεστής 9% στο εισόδημα €10.000-€20.000.
Η κυβέρνηση έχει υπολογίσει το δημοσιονομικό κόστος της φορολογικής μεταρρύθμισης σε περίπου €1,2 δισ. για το 2026 και €1,6 δισ. για το 2027, με περίπου 4 εκατομμύρια φορολογουμένους να επηρεάζονται θετικά από τις αλλαγές. Για μια περιοχή όπως η Δυτική Αθήνα, όπου η μισθωτή εργασία, η αυτοαπασχόληση και οι μικρές επιχειρήσεις έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, η φορολογική πολιτική έχει άμεση σχέση με την καθημερινότητα.
Όμως η φορολογική ελάφρυνση πρέπει να συνδυαστεί με ένα δεύτερο στόχο:να μεγαλώσει η ίδια η οικονομική δραστηριότητα.
Οι μισθοί πρέπει να συνεχίσουν να ανεβαίνουν
Ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί διαδοχικά τα τελευταία χρόνια.
Από €780 το 2023, αυξήθηκε σε €830 το 2024, €880 το 2025 και πλέον ανέρχεται σε €920 από την 1η Απριλίου 2026.
Η αύξηση του κατώτατου μισθού είναι σημαντική. Όμως ο πραγματικός στόχος πρέπει να είναι μεγαλύτερος:
να αυξηθούν οι μισθοί συνολικά επειδή αυξάνεται η παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Αυτό σημαίνει επενδύσεις σε τεχνολογία, κατάρτιση, εξειδίκευση και επιχειρήσεις που παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Για τους νέους των Δυτικών Προαστίων, αυτό σημαίνει να δημιουργηθούν περισσότερες δουλειές που δεν απαιτούν να εγκαταλείψουν την περιοχή ή να αναζητήσουν ευκαιρίες μόνο στο κέντρο της Αθήνας.
Η Δυτική Αθήνα χρειάζεται δική της αναπτυξιακή στρατηγική
Η Δυτική Αθήνα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενιαία «περιοχή προβλημάτων». Είναι μια περιοχή με ανθρώπινο δυναμικό, επιχειρηματικότητα, εμπορική δραστηριότητα, βιομηχανική παράδοση, σημαντικές υποδομές και άμεση σύνδεση με τον Πειραιά, την Αθήνα και τη Δυτική Αττική.
Χρειάζεται όμως καλύτερη αξιοποίηση των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων. Ήδη υπάρχουν χρηματοδοτικά εργαλεία ειδικά για την περιοχή.
Στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021-2027 έχει προκηρυχθεί δράση €8 εκατ. για διαδημοτικές δράσεις αστικής ανάπτυξης και αναζωογόνησης της Δυτικής Αθήνας.
Παράλληλα, έχουν σχεδιαστεί δράσεις για την προώθηση της απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης και της κοινωνικής καινοτομίας στη Δυτική Αθήνα, με συμμετοχή των δήμων και των κοινωνικών φορέων της περιοχής.
Αυτές οι δράσεις πρέπει να αποτελέσουν την αφετηρία μιας μεγαλύτερης στρατηγικής.
Υποδομές που δημιουργούν ανάπτυξη
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αναβάθμιση της σιδηροδρομικής γραμμής του Προαστιακού στη Δυτική Αττική.
Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό περίπου €132 εκατ., με περισσότερα από €76 εκατ. πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης στην καταγραφή του «Ελλάδα 2.0». Η αναβάθμιση συνδέει περιοχές όπως ο Ασπρόπυργος, η Ελευσίνα, η Νέα Πέραμος και τα Μέγαρα με το ευρύτερο σιδηροδρομικό δίκτυο.
Η λογική τέτοιων έργων πρέπει να επεκταθεί και μέσα στον αστικό ιστό της Δυτικής Αθήνας.
Γιατί οι υποδομές δεν είναι απλώς έργα. Είναι εργαλεία οικονομικής ανάπτυξης. Ένα καλύτερο δίκτυο μεταφορών σημαίνει μικρότερο χρόνο μετακίνησης. Μια αναβαθμισμένη γειτονιά σημαίνει καλύτερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερη ελκυστικότητα για κατοίκους και επιχειρήσεις. Μια νέα ψηφιακή υποδομή σημαίνει νέες δυνατότητες για επιχειρήσεις. Ένα σύγχρονο σχολείο ή κέντρο κατάρτισης σημαίνει περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους.
Η ψηφιακή οικονομία πρέπει να φτάσει στα Δυτικά
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους αποτελεί ήδη μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές της τελευταίας περιόδου. Το gov.gr διαθέτει πλέον πάνω από 2.200 ψηφιακές υπηρεσίες, ενώ εκατομμύρια πολίτες έχουν χρησιμοποιήσει την πλατφόρμα για έκδοση εγγράφων και ηλεκτρονικές συναλλαγές με το Δημόσιο.
Το επόμενο βήμα είναι η ψηφιακή μετάβαση της ίδιας της οικονομίας.
Στόχος πρέπει να είναι οι μικρές επιχειρήσεις των Δυτικών Προαστίων να αποκτήσουν πρόσβαση σε:
• ψηφιακά εργαλεία,
• χρηματοδότηση,
• τεχνητή νοημοσύνη,
• ηλεκτρονικό εμπόριο,
• κυβερνοασφάλεια,
• σύγχρονες τηλεπικοινωνιακές υποδομές,
• και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Η ψηφιακή μετάβαση δεν πρέπει να αφορά μόνο τις μεγάλες επιχειρήσεις. Πρέπει να γίνει εργαλείο κοινωνικής και οικονομικής κινητικότητας για τον μικρό επιχειρηματία.
Πράσινη ανάπτυξη και ποιότητα ζωής
Η πράσινη μετάβαση μπορεί να αποτελέσει σημαντική αναπτυξιακή ευκαιρία. Όχι μόνο επειδή μειώνει το ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Αλλά επειδή δημιουργεί νέα αγορά σε κατασκευές, ενέργεια, ηλεκτροκίνηση, ανακαινίσεις, τεχνολογία και υπηρεσίες.
Στο «Ελλάδα 2.0» ο πυλώνας της πράσινης μετάβασης κινητοποιεί συνολικά περίπου €11,6 δισ. επενδυτικούς πόρους, ενώ σημαντικοί πόροι κατευθύνονται στην ενεργειακή αναβάθμιση, τις υποδομές φόρτισης και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Για τα Δυτικά Προάστια αυτό μπορεί να σημαίνει:
• ενεργειακές αναβαθμίσεις δημόσιων κτιρίων,
• αναπλάσεις γειτονιών,
• περισσότερο πράσινο,
• σύγχρονες υποδομές ηλεκτροκίνησης,
• έξυπνο φωτισμό,
• ενεργειακή εξοικονόμηση,
• καλύτερη διαχείριση απορριμμάτων,
• και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην πράσινη οικονομία.
Η ανάπτυξη πρέπει να έχει κοινωνικό αποτύπωμα
Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι να αυξηθεί απλώς το ΑΕΠ.Είναι να βελτιωθεί η καθημερινότητα. Να μπορεί ένας νέος άνθρωπος να βρει δουλειά με προοπτική. Να μπορεί μια οικογένεια να αποκτήσει ή να διατηρήσει αξιοπρεπή κατοικία. Να μπορεί ένας μικρός επιχειρηματίας να επενδύσει χωρίς να θεωρεί κάθε επένδυση ρίσκο επιβίωσης. Να μπορεί ένας εργαζόμενος να μετακινείται γρηγορότερα. Να έχει η γειτονιά καλύτερα σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, χώρους πρασίνου και δημόσιες υπηρεσίες.
Γι’ αυτό η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να συνδεθεί με μια νέα κοινωνική συμφωνία για τα Δυτικά Προάστια.
Με επίκεντρο τα Δυτικά
Η επόμενη φάση μπορεί να οργανωθεί γύρω από δέκα συγκεκριμένους στόχους:
- Περισσότερες επενδύσεις στη Δυτική Αθήνα, με συστηματική διεκδίκηση πόρων από ΕΣΠΑ και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία.
- Ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ψηφιακά εργαλεία και επενδυτικά προγράμματα.
- Δημιουργία περισσότερων ποιοτικών θέσεων εργασίας, με έμφαση στους νέους.
- Σύνδεση της επαγγελματικής κατάρτισης με τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων της Δυτικής Αθήνας και της ευρύτερης Αττικής.
- Επιτάχυνση των έργων μεταφορών και προσβασιμότητας, ώστε τα Δυτικά Προάστια να συνδεθούν αποτελεσματικότερα με τα μεγάλα οικονομικά και εμπορικά κέντρα.
- Πράσινες γειτονιές, με ενεργειακές αναβαθμίσεις, περισσότερο πράσινο, ηλεκτροκίνηση και σύγχρονες υποδομές.
- Αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας και εγκαταλελειμμένων χώρων για παραγωγικές, κοινωνικές και πολιτιστικές χρήσεις.
- Ψηφιακός μετασχηματισμός των τοπικών επιχειρήσεων, ώστε η μικρή επιχείρηση να μπορεί να ανταγωνιστεί σε μια πολύ μεγαλύτερη αγορά.
- Καλύτερη στεγαστική πολιτική για νέους και οικογένειες, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», για παράδειγμα, διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό €1,52 δισ. και παρέχει χρηματοδότηση για αγορά πρώτης κατοικίας σε δικαιούχους 25-50 ετών.
- Μετρήσιμο αναπτυξιακό σχέδιο για κάθε δήμο, ώστε να γνωρίζουμε όχι μόνο πόσα χρήματα δαπανώνται, αλλά πόσες επενδύσεις, θέσεις εργασίας και νέες επιχειρήσεις δημιουργούνται.
Δεν αρκεί να διεκδικούμε περισσότερα χρήματα από το κράτος. Πρέπει να διεκδικούμε περισσότερη οικονομική δραστηριότητα.Δεν αρκεί να ζητάμε περισσότερα έργα. Πρέπει να ζητάμε έργα που δημιουργούν μόνιμη αξία. Δεν αρκεί να μετράμε πόσα εκατομμύρια απορροφήθηκαν. Πρέπει να μετράμε πόσες επιχειρήσεις αναπτύχθηκαν, πόσοι νέοι βρήκαν δουλειά, πόσο αυξήθηκαν τα εισοδήματα και πόσο βελτιώθηκε η ποιότητα ζωής.
Αυτό είναι το πραγματικό μέρισμα ανάπτυξης.
Η επόμενη ημέρα
Η Ελλάδα έχει σήμερα περισσότερα εργαλεία από όσα είχε πριν από λίγα χρόνια.
Έχει επενδυτική βαθμίδα, ευρωπαϊκούς πόρους, αυξημένες επενδύσεις, ψηφιακές υποδομές, ισχυρότερη τουριστική και ενεργειακή θέση και μια οικονομία που, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εξακολουθεί να αναπτύσσεται παρά τις διεθνείς πιέσεις.
Αυτό όμως δεν πρέπει να δημιουργήσει εφησυχασμό. Η ανάπτυξη πρέπει να συνεχιστεί και να γίνει πιο παραγωγική. Οι μισθοί πρέπει να αυξηθούν. Η φορολογία πρέπει να παραμείνει σε τροχιά ελάφρυνσης όπου το επιτρέπουν τα δημοσιονομικά δεδομένα. Οι επιχειρήσεις πρέπει να επενδύσουν περισσότερο. Οι νέοι πρέπει να αποκτήσουν περισσότερες ευκαιρίες. Και οι περιοχές που ιστορικά δεν είχαν το ίδιο μερίδιο στις επενδύσεις πρέπει να βρεθούν στο επίκεντρο της επόμενης αναπτυξιακής φάσης.
Αυτό είναι το στοίχημα για τα Δυτικά.
Να μη μείνουν θεατές της ανάπτυξης της Αθήνας. Να γίνουν μέρος της.
Να δημιουργήσουμε έναν νέο εθνικό πλούτο και να εξασφαλίσουμε ότι ένα ουσιαστικό μέρος αυτού του πλούτου θα επιστρέφει στις τοπικές κοινωνίες.
Με επενδύσεις.
Με δουλειές.
Με καλύτερες υποδομές.
Με καλύτερα εισοδήματα.
Με ευκαιρίες για τους νέους.
Με ποιότητα ζωής.
Η ανάπτυξη της Ελλάδας πρέπει να γίνει ανάπτυξη για όλους.
Και η ανάπτυξη της Αθήνας πρέπει να γίνει ανάπτυξη και για τα Δυτικά.