Η Ελλάδα της περιόδου 2023-2026 αντιμετωπίζει ένα διεθνές περιβάλλον πολύ διαφορετικό από εκείνο των προηγούμενων ετών. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η αστάθεια στη Λιβύη, οι μεταναστευτικές πιέσεις, η επιστροφή της μεγάλης ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο και η διαρκής ανάγκη διαχείρισης των ελληνοτουρκικών διαφορών έχουν καταστήσει την εθνική ασφάλεια ζήτημα που υπερβαίνει τα στενά όρια της στρατιωτικής ισχύος.
Από το 2023 μέχρι σήμερα, η πολιτική της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας έχει κινηθεί σε τρεις παράλληλους άξονες: ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας, διεύρυνση των διεθνών και περιφερειακών συμμαχιών και διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία, χωρίς αλλαγή της ελληνικής θέσης ως προς τις θαλάσσιες ζώνες και το Διεθνές Δίκαιο.
Η αποτίμηση αυτής της περιόδου δεν μπορεί να περιοριστεί ούτε στις εξοπλιστικές αγορές ούτε στις διπλωματικές επαφές. Το ζητούμενο είναι η συνολική εικόνα: τι έχει υλοποιηθεί, τι έχει θεσμοθετηθεί, τι βρίσκεται σε εξέλιξη και ποιο είναι το επόμενο βήμα.
Θεσμοθετημένη διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της περιόδου μετά το 2023 είναι η προσπάθεια εγκαθίδρυσης ενός σταθερού πλαισίου διαλόγου με την Τουρκία.
Στις 7 Δεκεμβρίου 2023, στην Αθήνα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Recep Tayyip Erdoğan υπέγραψαν τη Διακήρυξη των Αθηνών περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε το 5ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας και υπογράφηκαν 15 συμφωνίες και μνημόνια σε τομείς όπως ο τουρισμός, οι επενδύσεις, η γεωργία, η εκπαίδευση, οι υποδομές και η αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης μεταναστών.
Η ελληνική θέση, όπως επαναβεβαιώθηκε και το 2026, παραμένει ότι η μόνη διαφορά που η Ελλάδα αναγνωρίζει ως αντικείμενο δικαστικής επίλυσης είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η διαδικασία δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν οι διαφωνίες. Αντίθετα, οι τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο, τις θαλάσσιες ζώνες, το casus belli και άλλα ζητήματα παραμένουν καταγεγραμμένες. Η διαφορά είναι ότι από το 2023 επιχειρείται η διαχείριση των διαφορών μέσα από ένα πιο σταθερό πλέγμα πολιτικού διαλόγου και Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Στις 11 Φεβρουαρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας. Οι δύο πλευρές επαναβεβαίωσαν τη Διακήρυξη των Αθηνών, τη συνεργασία στο μεταναστευτικό και τη λειτουργία διαύλων επικοινωνίας.
Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση έχει υποστηρίξει ότι από την υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών έχει υπάρξει σημαντική μείωση της έντασης στον αέρα και περιορισμός των παραβιάσεων και παραβάσεων, ενώ το Υπουργείο Εξωτερικών συνδέει την περίοδο αυτή με τη λειτουργία ενός δομημένου διαλόγου.
Επομένως, η σημερινή ελληνική στρατηγική δεν είναι ούτε πολιτική διαρκούς έντασης ούτε πολιτική εγκατάλειψης των εθνικών θέσεων. Είναι ένας συνδυασμός αποτροπής, συμμαχιών, διαλόγου και προσήλωσης στο Διεθνές Δίκαιο.
Η άμυνα περνά από τις μεγάλες πλατφόρμες στη νέα τεχνολογία
Η μεγαλύτερη ίσως αλλαγή της περιόδου 2023-2026 είναι η μετάβαση από τις μεμονωμένες αγορές οπλικών συστημάτων σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα αναδιοργάνωσης των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το συνολικό πλαίσιο της «Ατζέντας 2030» περιλαμβάνει εκσυγχρονισμό της δομής των Ενόπλων Δυνάμεων, επαναπροσδιορισμό των εξοπλιστικών προτεραιοτήτων, εισαγωγή τεχνολογίας και καινοτομίας, ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, αλλαγές στη θητεία και την εκπαίδευση και μέτρα για το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Σε οικονομικό επίπεδο, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι για την επόμενη δωδεκαετία οι δεσμευμένοι πόροι για επενδύσεις στην εθνική άμυνα ξεπερνούν τα 28 δισ. ευρώ.
Η εικόνα των εξοπλισμών έχει ήδη αλλάξει αισθητά.
Η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει πλέον 24 Rafale, ενώ το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 στην έκδοση Viper έχει ξεπεράσει τα 50 αεροσκάφη και, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, ο στόχος είναι να φτάσει τα 83. Παράλληλα, η Ελλάδα συμμετέχει στο πρόγραμμα των F-35, με τα πρώτα ελληνικά πληρώματα να προβλέπεται να αρχίσουν εκπαίδευση το 2027 και τα πρώτα αεροσκάφη να παραλαμβάνονται από το 2028.
Στο Πολεμικό Ναυτικό, η πρώτη φρεγάτα Belh@rra «Κίμων» εντάχθηκε στις αρχές του 2026. Οι «Νέαρχος» και «Φορμίων» προβλέπεται να ακολουθήσουν μέσα στο 2026, ενώ η τέταρτη, «Θεμιστοκλής», προβλέπεται να παραδοθεί το 2028. Συνολικά, πρόκειται για τέσσερις φρεγάτες Belharra και 24 Rafale στο πλαίσιο της ελληνογαλλικής αμυντικής συνεργασίας.
Η νέα φιλοσοφία όμως δεν περιορίζεται στα Rafale, τις Belharra και τα F-35.
Η εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία έχει μεταφέρει στο επίκεντρο τα drones, τα anti-drone συστήματα, τα φθηνότερα και αναλώσιμα συστήματα, τον ηλεκτρονικό πόλεμο, την κυβερνοάμυνα και τα δικτυωμένα συστήματα διοίκησης. Αυτό ακριβώς περιγράφει και η κυβερνητική «Ατζέντα 2030»: συνδυασμός μεγάλων πλατφορμών με ευέλικτα, τεχνολογικά συστήματα που μπορούν να αναβαθμίζονται διαρκώς.
Το πιο πρόσφατο βήμα είναι η «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντι-drone προστασίας. Η διακρατική συμφωνία με το Ισραήλ υπεγράφη στις 31 Αυγούστου 2026 και προβλέπει την άμεση έναρξη υλοποίησης. Το κόστος του συγκεκριμένου μεγάλου προγράμματος έχει αναφερθεί από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας σε επίπεδο άνω των 3 δισ. ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει και τη μεταβολή του αμυντικού δόγματος: από την απόκτηση ακριβών πλατφορμών σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα αποτροπής, στο οποίο αεροσκάφη, πλοία, πυραυλικά συστήματα, drones, anti-drone τεχνολογία, αισθητήρες και δίκτυα διοίκησης λειτουργούν συμπληρωματικά.
Ελλάδα και Γαλλία: η στρατηγική σχέση αποκτά νέο περιεχόμενο
Η ελληνογαλλική σχέση έχει περάσει από το επίπεδο της πολιτικής συνεργασίας σε μια πιο συγκεκριμένη στρατηγική και αμυντική σχέση.
Τον Απρίλιο του 2026 Ελλάδα και Γαλλία υπέγραψαν συμφωνίες για την ανανέωση και εμβάθυνση της στρατηγικής τους συνεργασίας. Η κυβέρνηση συνδέει τη σχέση αυτή όχι μόνο με τις Belharra και τα Rafale αλλά και με τη συνεργασία σε νέα συστήματα, όπως τα anti-drone, καθώς και με τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με τη γενικότερη αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής άμυνας. Η Ελλάδα έχει τοποθετηθεί υπέρ μιας ισχυρότερης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, χωρίς αυτό να παρουσιάζεται ως υποκατάσταση του ΝΑΤΟ.
Η Ελλάδα στον πυρήνα των ευρύτερων περιφερειακών συμμαχιών
Παράλληλα με τη Γαλλία, συνεχίστηκε η στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Το σχήμα 3+1 Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ-ΗΠΑ παραμένει ενεργό και εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της Ελλάδας για την Ανατολική Μεσόγειο. Στον Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας-ΗΠΑ του 2024 επιβεβαιώθηκε η πρόθεση των δύο χωρών να εμβαθύνουν τη συνεργασία στο πλαίσιο του 3+1.
Παράλληλα, η σχέση Ελλάδας-Ισραήλ έχει αποκτήσει στρατηγικά χαρακτηριστικά, με συνεργασία στην άμυνα, την εκπαίδευση, την τεχνολογία και την ασφάλεια. Η ελληνική διπλωματία έχει παράλληλα επιδιώξει να διατηρεί ανοικτούς διαύλους με τον αραβικό κόσμο, την Αίγυπτο και τις χώρες του Κόλπου.
Η επιλογή αυτή αποτυπώνεται και στη συνεργασία με την Αίγυπτο. Το 2025 πραγματοποιήθηκε το πρώτο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας-Αιγύπτου, με την παράνομη μετανάστευση, τη νόμιμη κινητικότητα εργατικού δυναμικού, τη Λιβύη και την περιφερειακή σταθερότητα στην ατζέντα.
Το μεταναστευτικό: από την κρίση στη νέα ευρωπαϊκή πολιτική
Η μεταναστευτική πολιτική αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα της εθνικής ασφάλειας.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές μεταναστευτικές ροές, αλλά η εικόνα έχει μεταβληθεί σε σχέση με το 2023 και το 2024.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ελληνικού Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, οι συνολικές αφίξεις ήταν 46.934 το 2023, 60.886 το 2024 και 48.298 το 2025.
Σε επίπεδο αιτήσεων ασύλου, η Eurostat καταγράφει 68.995 πρώτες αιτήσεις το 2024 και περίπου 55.400 το 2025, δηλαδή σημαντική υποχώρηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, όμως, η Ελλάδα εξακολουθούσε το 2025 να καταγράφει την υψηλότερη αναλογία πρώτων αιτήσεων ασύλου ανά κάτοικο στην ΕΕ, με 5,3 ανά 1.000 κατοίκους.
Η πολιτική έχει πλέον δύο σκέλη: φύλαξη των εξωτερικών συνόρων και ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών, παράλληλα με νόμιμες οδούς μετανάστευσης.
Η συνεργασία με την Τουρκία στο μεταναστευτικό αποτελεί πλέον μέρος της ελληνοτουρκικής ατζέντας. Στην κοινή δήλωση του Φεβρουαρίου 2026 οι δύο χώρες αναφέρθηκαν στη συνεργασία για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης και στη συμμετοχή της Βουλγαρίας στον σχετικό τριμερή μηχανισμό.
Ταυτόχρονα, η Ελλάδα επιδιώκει ισχυρότερο ευρωπαϊκό μηχανισμό επιστροφών και πλήρη εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Ενέργεια και θαλάσσιες ζώνες: από τη διπλωματία στην πράξη
Σημαντική εξέλιξη της περιόδου είναι και η επανενεργοποίηση του ενδιαφέροντος για έρευνες υδρογονανθράκων.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ανακοινώσει την αυξημένη παρουσία της Chevron σε θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης και της Πελοποννήσου, ενώ η ExxonMobil δραστηριοποιείται ήδη στην περιοχή νοτιοδυτικά της Κρήτης και της Πελοποννήσου. Το 2025 προχώρησε η διαδικασία παραχώρησης θαλάσσιων περιοχών για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή συνδέεται με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, τις σχέσεις με την Αίγυπτο και τη Λιβύη και τη γενικότερη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Λιβύη και η Ανατολική Μεσόγειος
Η ελληνική διπλωματία έχει αυξήσει την παρουσία της στη Λιβύη, επιδιώκοντας παράλληλα να διατηρεί επαφές και με τις δύο βασικές πλευρές της λιβυκής πολιτικής σκηνής.
Το Υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι έχουν υπάρξει εξελίξεις στη συνεργασία για το μεταναστευτικό, στην επανενεργοποίηση τεχνικών επιτροπών για την οριοθέτηση ΑΟΖ και στη διαχείριση των ενεργειακών ζητημάτων.
Παράλληλα, η Αθήνα εξακολουθεί να απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και να υπερασπίζεται τις ελληνικές θέσεις ως προς τις θαλάσσιες ζώνες.
Κυπριακό: Ενεργοποίηση της διεθνούς διαδικασίας
Στο Κυπριακό, η περίοδος 2025-2026 χαρακτηρίστηκε από επανενεργοποίηση της διαδικασίας υπό τον ΟΗΕ.
Τον Μάρτιο του 2025 πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη άτυπη διευρυμένη συνάντηση με τη συμμετοχή των δύο Κυπρίων ηγετών και των εγγυητριών δυνάμεων Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου. Συμφωνήθηκαν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, μεταξύ άλλων η διάνοιξη τεσσάρων σημείων διέλευσης, η αποναρκοθέτηση, η συνεργασία για το περιβάλλον και η αποκατάσταση κοιμητηρίων.
Το 2026 η ελληνική κυβέρνηση επανέλαβε ότι στηρίζει λύση του Κυπριακού στο πλαίσιο των παραμέτρων και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και με στόχο την επανένωση της Κύπρου και τον τερματισμό της κατοχής του βόρειου τμήματος της Κύπρου από την Τουρκία. Τον Ιούλιο του 2026 το Υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε την προοπτική νέας άτυπης διευρυμένης συνάντησης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Η Ελλάδα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ
Ένα ακόμη στοιχείο της διεθνούς παρουσίας της χώρας είναι η εκλογή της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας για την περίοδο 2025-2026.
Η Ελλάδα συμμετέχει στο Συμβούλιο Ασφαλείας μαζί με τα πέντε μόνιμα μέλη και τα υπόλοιπα εκλεγμένα μέλη για τη διετία. Τον Μάιο του 2025 άσκησε την προεδρία του Συμβουλίου, ενώ τον Οκτώβριο του 2026 προβλέπεται να ασκήσει εκ νέου την προεδρία.
Η συμμετοχή αυτή δίνει στην ελληνική διπλωματία πρόσθετο θεσμικό πεδίο παρέμβασης σε ζητήματα διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Τι βρίσκεται μπροστά μας έως το 2030
Η επόμενη περίοδος δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Υπάρχουν ήδη συγκεκριμένα προγράμματα και δεσμεύσεις που έχουν ανακοινωθεί ή συμβασιοποιηθεί.
Στην άμυνα, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει:
• την ολοκλήρωση της ένταξης των τεσσάρων Belharra, με την τέταρτη να προβλέπεται για το 2028,
• τη συνέχιση της αναβάθμισης των F-16 έως τον στόχο των 83 Viper,
• την είσοδο της Ελλάδας στην εποχή των F-35, με εκπαίδευση ελληνικών πληρωμάτων από το 2027 και πρώτες παραδόσεις από το 2028,
• την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα»,
• την περαιτέρω ανάπτυξη μη επανδρωμένων και anti-drone συστημάτων,
• την ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας,
• και την υλοποίηση του συνολικού εξοπλιστικού σχεδιασμού των 28+ δισ. ευρώ που έχει ανακοινωθεί για την επόμενη δωδεκαετία.
Στη διπλωματία, ο σχεδιασμός που έχει δημοσιοποιηθεί περιλαμβάνει τη συνέχιση του δομημένου διαλόγου με την Τουρκία, την εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, τις ΗΠΑ, την Κύπρο και το Ισραήλ, την ενεργότερη παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και τη συνέχιση της ενεργειακής διπλωματίας.
Στο μεταναστευτικό, το επόμενο κρίσιμο στάδιο είναι η πλήρης εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, η αποτελεσματικότερη πολιτική επιστροφών και η συνέχιση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων.
Η νέα ελληνική στρατηγική
Η περίοδος 2023-2026 δείχνει ότι η ελληνική στρατηγική ασφάλειας έχει μετακινηθεί σε ένα ευρύτερο μοντέλο.
Δεν αφορά πλέον μόνο το ερώτημα πόσα αεροσκάφη ή πόσες φρεγάτες διαθέτει η χώρα.